İran’ın matematiksel formülü ‘Boğazlar Taylor Kuralı’ ne anlama geliyor? Ekonomist Atabay yorumladı

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Taylor Kuralı’na atıfta bulunarak “merkez bankacılığının dilini kullanarak Washington’a siyasi bir mesaj verdiğini” belirtti. Ekonomist Güldem Atabay, Kalibaf’ın bu yaklaşımını değerlendirirken, Fed’in Taylor Kuralı’nı otomatik olarak uygulamadığını, bunun para politikasında sadece bir referans olduğuna değindi. Kalibaf, Hürmüz ve Babülmendep’teki olası aksaklıkları da ekleyerek “Boğazlar Taylor Kuralı” adlı bir çerçeve oluşturdu.

Atabay, faiz kararının Washington’da alınabileceğini, fakat petrolün tüketiciye ulaşmasının deniz yollarının güvenliğine bağlı olduğunu vurguladı. Hürmüz Boğazı’nın Körfez petrolü ve LNG’nin dış pazarlara çıkışı için kritik bir geçiş noktası olduğunu, Babülmendep’in ise Kızıldeniz ile Hint Okyanusu arasındaki bağlantıyı sağladığını belirtti. Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz kıyısına yönlendirdiği petrolün Asya’ya ulaşmasında Babülmendep’in rolü sayesinde, bölgedeki risk artışı alternatif güzergahların etkinliğini azaltabilir ve bazı sevkiyatlar daha uzun rotalara yönlendirilebilir. Enerji şoku, motorin sıkıntısından jet yakıtına, tarımdan turizme kadar geniş bir yelpazede fiyatları etkileyerek gıda ve hizmet maliyetlerini yükseltir.

Atabay, Hürmüz ve Babülmendep’in uzun süreli aksaması durumunda, sadece petrol fiyatlarının değil, ABD ekonomisinden küresel finansal piyasalara kadar geniş bir alanda etkilenmesinin olası olduğunu öne sürdü. Dolar, ilk aşamada güçlenme baskısı görebilirken, enerji ithalatçı ve dış borçlu ülkelerde enflasyon ve cari açık artışı izlenebilir. Hisse senetlerinde yüksek maliyetler ve faizler şirket değerlemelerini baskılayacak, tahvil piyasasında ise enflasyon endişesi ve resesyon korkusu arasında bir denge kurulabilir. Atabay, Trump yönetiminin İran’a yönelik askeri müdahalesini “büyük hata” olarak nitelendirerek, bu politikanın ABD’de siyasi ve ekonomik sonuçlar doğurabileceğini belirtti.